Een Emergency Medical Team is een voorbereid en inzetbaar team van medische en ondersteunende professionals dat aanvullende gezondheidszorg kan leveren aan mensen die door een ramp, conflict, ziekte-uitbraak of andere crisis zijn getroffen.
Een EMT beschikt over personeel, medische materialen, geneesmiddelen, communicatievoorzieningen en logistieke ondersteuning. Afhankelijk van het type team werkt het vanuit een verplaatsbare behandelvoorziening, een vaste veldkliniek of een uitgebreider veldhospitaal.
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft internationale classificaties en minimumstandaarden voor Emergency Medical Teams opgesteld.
Het Emergency Medical Teams Initiative van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) helpt landen en hulporganisaties om medische teams voor te bereiden op rampen, ziekte-uitbraken en andere noodsituaties. Het doel is dat getroffen mensen tijdig goede medische zorg krijgen en dat teams samenwerken met de autoriteiten en zorgvoorzieningen van het getroffen land.
Binnen het initiatief werken landen en organisaties met internationale minimumnormen voor Emergency Medical Teams. Die maken duidelijk welke zorg een team kan leveren, hoe het zich voorbereidt en over welke mensen en middelen het beschikt. Een team is pas officieel WHO-geclassificeerd nadat het daarvoor het beoordelingsproces met succes heeft doorlopen.
De aardbeving in Haïti in 2010 was een belangrijke aanleiding voor de ontwikkeling van het WHO EMT Initiative. Na de ramp kwamen veel medische teams uit het buitenland helpen. Hun inzet was waardevol, maar de grote toestroom maakte ook duidelijk hoe moeilijk het is om teams met uiteenlopende mogelijkheden en werkwijzen snel en goed te coördineren. De lessen uit Haïti lieten zien dat duidelijke afspraken nodig waren over de kwaliteit, voorbereiding en inzetbaarheid van medische teams. Ook moest voor de autoriteiten van een getroffen land vooraf beter inzichtelijk zijn welke zorg een team daadwerkelijk kon bieden. De WHO publiceerde in 2013 de eerste internationale classificatie en minimumnormen voor deze teams.
Bij een ramp telt iedere minuut. Het getroffen land moet snel kunnen bepalen welke medische zorg nodig is en welke teams die zorg kunnen leveren. Gemeenschappelijke normen maken de mogelijkheden van teams beter inzichtelijk. Daardoor kunnen beschikbare teams gerichter worden ingezet en beter samenwerken met de bestaande zorg. Het initiatief draagt ook bij aan veilige zorg voor patiënten. Teams bereiden zich voor op inzet onder moeilijke omstandigheden en nemen de mensen, uitrusting en ondersteuning mee die zij voor hun werk nodig hebben. Daarnaast helpt het initiatief landen om hun eigen medische responscapaciteit op te bouwen en de inzet van meerdere teams te coördineren.
Tijdens een grote ramp kan de vraag naar medische zorg groter worden dan het bestaande zorgsysteem aankan. Tegelijkertijd kunnen zorgvoorzieningen, wegen, elektriciteit en communicatiemiddelen door de crisis worden getroffen. Een Emergency Medical Team kan aanvullende medische capaciteit bieden. Het team sluit aan op de vastgestelde behoefte en werkt binnen de coördinatiestructuur van de inzet. Welke zorg een EMT levert, hangt af van de classificatie, samenstelling en opdracht van het team. Een Type 1 Fixed richt zich op spoedeisende en eerstelijnszorg voor patiënten die niet klinisch hoeven te worden opgenomen. Afhankelijk van het team en de inzet kunnen werkzaamheden bestaan uit:
Biedt spoedeisende en eerstelijnszorg op wisselende locaties, zonder patiënten op te nemen.
Biedt spoedeisende zorg, operaties en klinische opname.
Biedt uitgebreide ziekenhuiszorg, waaronder complexe chirurgie en intensive care.
Leveren aanvullende expertise, bijvoorbeeld in brandwonden-, revalidatie- of infectieziektezorg.
Een Emergency Medical Team is meer dan een groep artsen en verpleegkundigen. Medische zorg kan alleen veilig worden geleverd wanneer ook logistiek, techniek, water, energie, communicatie en organisatie goed zijn geregeld. De precieze personele samenstelling hangt af van het teamtype en de opdracht.
Een inzet wordt afgestemd op een vastgestelde behoefte en de verantwoordelijke autoriteiten. De precieze procedure verschilt per land, team en situatie. Onderstaande stappen geven een vereenvoudigd overzicht.
De WHO-classificatie is een internationaal kwaliteitsproces waarmee wordt beoordeeld of een Emergency Medical Team aantoonbaar aan de geldende standaarden voldoet.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
Het traject bestaat doorgaans uit voorbereiding en zelfbeoordeling, begeleiding door een WHO-mentor, het aanleveren en toetsen van documentatie, een voorverificatie en een formeel verificatiebezoek.
Een team mag zich pas officieel een WHO-geclassificeerd EMT noemen nadat het verificatieproces succesvol is afgerond. Daarna blijft periodieke toetsing nodig om vast te stellen dat het team inzetbaar blijft en nog steeds aan de standaarden voldoet.
Ook in Nederland kunnen zich situaties voordoen waarin de reguliere zorg langdurig onder grote druk komt te staan. Denk aan overstromingen, extreme weersomstandigheden, infectieziekte-uitbraken, grootschalige ongevallen, uitval van vitale infrastructuur of andere nationale crises.
Nederland beschikt over professionele ambulancediensten, ziekenhuizen, traumacentra, veiligheidsregio's en andere crisispartners. Een Emergency Medical Team vervangt deze voorzieningen niet. Het kan aanvullende, langdurig inzetbare medische capaciteit bieden wanneer bestaande voorzieningen overbelast, beschadigd of tijdelijk niet beschikbaar zijn.
Een Nederlands EMT kan daarnaast internationaal worden ingezet. Daarmee draagt Nederland bij aan internationale solidariteit en aan een wereldwijd netwerk van teams die volgens dezelfde kwaliteitsprincipes samenwerken.
Een eigen Emergency Medical Team levert zo een dubbele bijdrage:
Stichting Emergency Medical Team Nederland werkt aan de oprichting van het eerste Nederlandse WHO-geclassificeerde Emergency Medical Team Type 1 Fixed.
EMTN ontwikkelt hiervoor een professioneel en multidisciplinair team van medische, logistieke, technische en organisatorische specialisten. Het team wordt voorbereid om te werken vanuit een volledig uitgeruste en zelfvoorzienende medische behandelvoorziening.
Naast de ontwikkeling van het Emergency Medical Team voert EMTN humanitaire projecten uit in ramp- en conflictgebieden. Deze projecten bieden directe hulp en leveren tegelijkertijd waardevolle ervaring op met samenwerking, logistiek en hulpverlening onder complexe omstandigheden.
Eerlijk over waar we staan: EMTN doorloopt momenteel het WHO-classificatietraject en is dus nog niet WHO-geclassificeerd. De organisatie werkt doelgericht toe naar het moment waarop tijdens een formele verificatie kan worden aangetoond dat het volledige team aan de gestelde eisen voldoet. De actuele classificatiestatus van EMTN is fase 4 van de 7 fases.
Nee. Een ambulanceteam verleent voornamelijk prehospitale spoedeisende zorg en vervoert patiënten wanneer dat nodig is. Een Emergency Medical Team kan gedurende langere tijd vanuit een tijdelijke medische voorziening zorg leveren aan grotere aantallen patiënten. Ambulancezorg kan wel onderdeel zijn van of samenwerken met een EMT-inzet.
Niet helemaal. Het EMT is de volledige organisatie van mensen, medische capaciteit, materialen, logistiek en procedures. Een veldkliniek of veldhospitaal kan de fysieke behandelvoorziening zijn van waaruit het team werkt.
Een EMT kan worden ingezet wanneer een ramp of crisis de bestaande medische capaciteit ernstig belast of verstoort. De inzet vindt plaats op basis van een vastgestelde behoefte en afstemming met de verantwoordelijke nationale of internationale autoriteiten.
Nee. Professionele Emergency Medical Teams gaan niet zonder verzoek en coördinatie naar een getroffen gebied. Ongecoördineerde hulp kan de hulpverlening juist hinderen en extra druk leggen op lokale voorzieningen.
Een EMT Type 1 Fixed is een team dat vanuit één vaste locatie spoedeisende en eerstelijnszorg levert aan patiënten die doorgaans niet hoeven te worden opgenomen. Het team moet volgens de WHO-standaard minimaal 100 patiënten per dag kunnen behandelen.
EMTN heeft zowel medische als niet-medische professionals nodig. Naast artsen en verpleegkundigen gaat het onder andere om logistieke, technische, ICT-, communicatie-, beveiligings-, HR- en operationele specialisten. Kandidaten doorlopen een zorgvuldig selectie-, screenings-, opleidings- en voorbereidingstraject. Lees hoe je vrijwilliger wordt bij EMTN.
Nee. EMTN doorloopt momenteel het WHO-classificatietraject voor een EMT Type 1 Fixed. De organisatie mag zich pas officieel WHO-geclassificeerd noemen nadat het volledige verificatietraject succesvol is afgerond.
Nee. USAR.NL is vooral gespecialiseerd in het zoeken en redden van mensen, bijvoorbeeld onder ingestorte gebouwen. Een Emergency Medical Team (EMT) is ingericht om extra medische zorg aan patiënten te leveren.
USAR.NL heeft ook artsen en verpleegkundigen in het team. Zij ondersteunen de reddingsoperaties met medische kennis en zorg. De aanwezigheid van medische professionals maakt een zoek- en reddingsteam echter niet automatisch tot een EMT.
De teams hebben elk een eigen taak en internationale classificatie. USAR.NL is geclassificeerd als heavy zoek- en reddingsteam. Voor EMT’s gelden de classificatie en medische minimumnormen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Bij een grote ramp kunnen zoek- en reddingsteams en medische teams allebei nodig zijn. Hun werkzaamheden kunnen op elkaar aansluiten: waar een reddingsteam mensen uit een gevaarlijke situatie bevrijdt, kan een EMT aanvullende medische zorg bieden.
Je kunt bijdragen als vrijwilliger, donateur, sponsor of kennispartner. Zowel financiële ondersteuning als medische materialen, logistieke voorzieningen, expertise en professionele samenwerking kunnen helpen bij de verdere ontwikkeling van het team.
De realisatie van een professioneel en volledig zelfvoorzienend Emergency Medical Team vraagt om mensen, kennis, materialen en financiële ondersteuning. Of je nu zorgprofessional, logistiek specialist, bedrijf, kennisorganisatie of betrokken donateur bent: jouw bijdrage kan helpen om Nederland beter voor te bereiden op de medische gevolgen van rampen en crises.
